05.

Masz pytanie?

Jeżeli nie znalazłeś odpowiedzi na nurtujące Cię pytanie, prześlij je do nas. Odpowiedź na najczęstsze pytania ukaże się niebawem.

Napisz do nas także wtedy, jeśli uważasz, że brakuje tu ważnych dla Ciebie informacji. Tworzymy ten portal dla Ciebie i z myślą właśnie o Tobie.

Zapoznaj się z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania:

  • Czy można poprawić wydolność serca z 15% na więcej? Jakie są metody?


    Poprawa funkcji skurczowej lewej komory u pacjenta z niewydolnością serca jest możliwa i zależy przede wszystkim od przyczyny prowadzącej do uszkodzenia serca. Jeśli przyczyna niewydolności serca jest odwracalna, to jej wyeliminowanie może doprowadzić do powrotu prawidłowej funkcji skurczowej lewej komory. Możliwe to jest w przypadku choroby niedokrwiennej serca (pod warunkiem zachowanej żywotności mięśnia lewej komory czyli braku blizny), zapalenia mięśnia sercowego, toksycznego uszkodzenia serca, nadciśnienia tętniczego, wad zastawkowych, kardiomiopatii tachyarytmicznej (wywołanej szybką czynnością komór w przebiegu arytmii), czy kardiomiopatii połogowej (występującej u kobiet w okresie okołoporodowym). Wyleczenie przyczyny oraz optymalne leczenie farmakologiczne niewydolności serca zwykle prowadzi w tych wypadkach do poprawy funkcji serca jako pompy. Natomiast jeśli przyczyna uszkodzenia jest nieodwracalna jak to występuje po zawale serca (obecna blizna w ścianie serca), czy w kardiomiopatii uwarunkowanej genetycznie, to poprawa jest mniej prawdopodobna. W takich przypadkach stosowanie odpowiedniej farmakoterapii oraz modyfikacji stylu życia (stosowanie odpowiedniej diety oraz regularnej aktywności fizycznej) zapobiega przede wszystkim postępowi niewydolności serca czyli dalszemu uszkodzeniu serca oraz występowaniu zaostrzeń objawów.

  • Czy mając niewydolność serca mogę zajść w ciążę?


    Ciąża u części pacjentek z niewydolnością serca jest możliwa, ale jest związana z istotnie zwiększonym ryzykiem powikłań, w tym śmiertelności matki i powikłań położniczych oraz wymaga prowadzenia w ośrodku referencyjnym. Ciąża jest przeciwwskazana między innymi w ciężkiej niewydolności serca z istotnie upośledzoną funkcją skurczową lewej komory (frakcja wyrzutowa poniżej 45%), z nasilonymi objawami występującymi przy niewielkim wysiłku lub w spoczynku (klasa czynnościowa NYHA III i IV), wadami wrodzonymi serca u kobiety z umiarkowanie lub znacznie upośledzoną funkcją komory systemowej oraz krążeniem Fontana z powikłaniami. Ciężkie zwężenie zastawki mitralnej oraz ciężkie objawowe zwężenie zastawki aortalnej są także przeciwwskazaniami do zajścia w ciążę i powinny być leczone (jeśli to możliwe) przed ciążą. Pacjentkom, które przebyły kardiomiopatię połogową i funkcja skurczowa lewej komory nie powróciła u nich do normy, ciąża także powinna być odradzana.

  • Czy z niewydolnością serca mogę lecieć samolotem 4 godziny?

    Niewyrównana niewydolność serca jest przeciwwskazaniem do podróży lotniczych. Natomiast pacjent z niewydolnością serca znajdujący się w stabilnym stanie klinicznym, czyli będący w stanie przejść bez dolegliwości min. 50 metrów po prostej drodze oraz wejść min. na pierwsze piętro nie ma przeciwwskazań do podróżowania samolotem. Pamiętać jednak trzeba, że w czasie podróży samolotem dochodzi do zmian ciśnienia w kabinie oraz spadku ilości tlenu we wdychanym powietrzu, co może nasilać dolegliwości związane z ciężką niewydolnością serca. Ponadto długotrwałe unieruchomienie w związku z podróżą wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zakrzepicy żył kończyn dolnych. Przed podróżą pacjent z niewydolnością serca powinien skonsultować się z lekarzem prowadzącym w celu otrzymania stosowanych zaleceń dotyczących podróży.

  • Jakie badania serca są najważniejsze, aby sprawdzić, czy serce jest zdrowe?

    Podstawą oceny układu sercowo-naczyniowego u każdej osoby jest wywiad lekarski oraz badanie fizykalne. Jeśli lekarz podczas bezpośredniego badania rozpoznaje objawy wskazujące na chorobę serca zaleca konieczne badania dodatkowe. Diagnostyka chorób układu krążenia jest bardzo obszerna i obejmuje szereg badań w tym laboratoryjnych oraz obrazowych. Jednym z podstawowych badań w ocenie pracy serca jest badanie EKG (elektrokardiogram) przedstawiający zapis czynności elektrycznej serca. Prawidłowy zapis EKG wraz ze zgodnym obrazem klinicznym pomaga z dużym prawdopodobieństwem wykluczyć niektóre choroby serca, np. niewydolność serca. Podstawowym badaniem służącym ocenie budowy oraz funkcji serca jako pompy jest badanie echokardiograficzne. Badanie to wykorzystując fale ultradźwiękowe pozwala wykryć m.in. cechy niedokrwienia czy przebytego zawału serca, wady wrodzone serca, wady zastawkowe, czy niewydolność serca. Należy podkreślić, że prawidłowy wynik zarówno EKG jaki i badania echokardiograficznego nie pozwala wykluczyć w 100% wszystkich chorób serca. Dlatego diagnostyka powinna być planowana i interpretowana przez doświadczonego lekarza w kontekście obrazu klinicznego, czyli objawów zgłaszanych przez chorego i nieprawidłowości stwierdzonych w badaniu fizykalnym.

  • Czy pacjent z ostrą niewydolnością serca może wypić więcej niż 1,5-2 litry jeżeli oddaje tyle samo moczu?


    W ostrej niewydolności serca występuje typowo nadmierne gromadzenie wody w organizmie, co powoduje typowe objawy takie jak duszność, czy obrzęki kończyn dolnych. W leczeniu pacjenta z ostrą niewydolnością serca istotne jest prowadzenie właściwego bilansu wodnego, polegające na stopniowym odwadnianiu czyli zmniejszaniu ilości wody w organizmie. Kluczowym narządem pozwalającym osiągnąć ten cel są nerki, filtrujące krew i produkujące mocz. W ostrej niewydolności serca zwykle konieczne jest farmakologiczne wspomaganie funkcji nerek poprzez podawanie leków moczopędnych takich jak np. furosemid. Dawka leku odwadniającego jest dostosowana do ilości produkowanego moczu oraz dobowego bilansu wodnego. Ilość płynów przyjmowanych doustnie istotnie wpływa na bilans wodny i dawki stosowanych leków. Im więcej chory wypije, tym większe dawki leków odwadniających muszą być zastosowane, co niestety wiąże się z większym ryzykiem działań niepożądanych tych leków. W związku z tym zaleca się, aby pacjent przyjmował około 1,5-2 litrów płynów doustnie w ciągu doby i do tej ilości dostosowuje się leczenie ostrej niewydolności serca. Takie ograniczenie ilości przyjmowanych płynów pozwala lepiej kontrolować objawy zastoju.

  • Mam wszczepione 4 bay-passy, a wydolność serca wciąż na poziomie 25%. Czy może się ona poprawić (stosuję gimnastykę i dietę) czy należy rozważyć proponowane przez lekarza wszczepienie kardiowertera-defibrylatora?


    Skuteczna rewaskularyzacja, czyli przywrócenie dopływu krwi do serca poprzez krążenie wieńcowe jest jednym z najistotniejszych elementów leczenia niewydolności serca w przebiegu choroby niedokrwiennej serca, ponieważ daje szansę na poprawę funkcji uszkodzonego serca. Jedną z metod przywrócenia ukrwienia serca jest operacja pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG). W prowadzeniu pacjenta po tej dużej operacji kardiochirurgicznej istotne znaczenie ma optymalne leczenie farmakologiczne oraz rehabilitacja kardiologiczna umożliwiająca skuteczną regenerację organizmu. Jednak na to czy po zabiegu dojdzie do poprawy funkcji serca wpływa wiele czynników. Przede wszystkim istotne znaczenie ma stopień uszkodzenia lewej komory serca, wynikający z przebytych w przeszłości zawałów oraz czasu trwania niedokrwienia mięśnia sercowego przed zabiegiem. Jeśli część serca jest objęta blizną po przebytym zawale, to obszar ten zwykle nie poprawia swojej funkcji skurczowej pomimo poprawy ukrwienia. Natomiast jeśli część serca była długo niedokrwiona, ale zachowana jest żywotność serca w tym obszarze, to w skutek powrotu prawidłowego ukrwienia może nastąpić poprawa kurczliwości lewej komory.  Stosowanie odpowiedniej diety oraz regularnej umiarkowanej aktywności fizycznej wpływa korzystnie na układ krążenia chorego z niewydolnością serca, zapobiegając postępowi choroby.

    U chorych z niewydolnością serca mogą występować groźne arytmie komorowe, które mogą prowadzić do nagłego zatrzymania krążenia i zgonu. Ryzyko to wzrasta wraz ze stopniem uszkodzenia serca. Wszczepienie kardiowertera-defibrylatora (ICD) stanowi skuteczną metodę zapobiegania nagłemu zgonowi. Urządzenie rozpoznaje groźną arytmię i wysyłając impulsy elektryczne do serca powoduje przerwanie arytmii zanim wystąpią poważne objawy. Wskazaniami do wszczepienia kardiowertera-defibrylatora jest przebyty epizod komorowych zaburzeń rytmu powodujący niestabilność hemodynamiczną (np. omdlenie) lub zatrzymanie krążenia (prewencja wtórna). Wskazania do wszczepienia ICD istnieją także u pacjenta z chorobą niedokrwienną serca lub kardiomiopatią rozstrzeniową z objawową niewydolnością serca z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory ≤35% optymalnie leczonego farmakologicznie przez min. 3 miesiące (prewencja pierwotna). Jeśli pacjent przebył zawał serca, nie zaleca się wszczepienia ICD przez 40 dni od zawału.

  • Czy mięśniowe bóle nóg mogą się wiązać z niewydolnością serca?


    Przyczyn dolegliwości bólowych mięśni kończyn dolnych jest wiele. Jednak nie są one typowym objawem niewydolności serca. Niewydolność serca jest stanem chorobowym, w którym na skutek uszkodzenia serca jako pompy przepływ przez tkanki całego organizmu, w tym mięśnie kończyn dolnych jest zmniejszony, następstwem tego jest między innymi męczliwość oraz zmniejszona tolerancja wysiłku. Wysiłkowe bóle mięśni kończyn dolnych (najczęściej łydek) ustępujące po odpoczynku są charakterystycznym objawem miażdżycy tętnic kończyn dolnych, kiedy na skutek zwężeń w tętnicach przepływ krwi w kończynach dolnych jest zmniejszony. Objawy te mogą być nasilane przez współistniejącą niewydolność serca. Bóle mięśni mogą także być skutkiem ubocznym przyjmowanych leków, najczęściej statyn obniżających stężenie cholesterolu we krwi i stosowanych często w chorobie niedokrwiennej serca będącej najczęstszą przyczyną niewydolności serca. Bolesne skurcze mięśni kończyn dolnych mogą także wynikać z zaburzeń elektrolitowych, niskiego stężenie potasu lub magnezu, które mogą towarzyszyć niewydolności serca. Właściwa diagnoza przyczyn ww. dolegliwości możliwa jest po zebraniu dokładnego wywiadu lekarskiego oraz przeprowadzenia badania fizykalnego przez lekarza.

  • Jak się leczy częstoskurcz nadkomorowy?


    Większość częstoskurczów nadkomorowych (z wąskimi zespołami QRS w zapisie EKG) można spróbować przerwać stosując manewry zwiększające napięcie nerwu błędnego: wykonanie próby Valsalvy (wydmuchiwanie powietrze z płuc do nosa przy zamkniętych ustach i uciśniętych skrzydełkach nosa), masaż zatok szyjnych (masaż tętnicy szyjnej po jednej stronie szyi), opłukanie twarzy zimną wodą. Jeśli manewry te nie są skuteczne wskazane jest zastosowanie farmakoterapii w celu przerwania arytmii. W warunkach szpitalnych najczęściej stosowana jest adenozyna podawana dożylnie. Lek ten działa krótko, osiągając szczyt działania już po 30 sekundach i zwykle w ciągu 1-2 minut powoduje przerwanie arytmii, co może dawać nieprzyjemne odczucie dla pacjenta. Alternatywnymi lekami są werapamil, diltiazem lub beta-blokery.

    Jeśli pacjent z częstoskurczem nadkomorowym jest niestabilny, czyli występują u niego niepokojące objawy (np. ból w klatce piersiowej, omdlenie, niskie ciśnienie tętnicze) arytmia powinna być przerwana poprzez wykonanie kardiowersji elektrycznej. Jest to bezpieczny zabieg wykonywany w płytkim i krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym (bez intubacji), podczas którego arytmia przerywana jest z zastosowaniem prądu elektrycznego przesyłanego do klatki piersiowej pacjenta z defibrylatora. Skuteczną metodą zapobiegania nawrotom arytmii jest ablacja ogniska arytmii. Ten małoinwazyjny zabieg polega na zniszczeniu lub odizolowaniu małych obszarów w sercu, w których powstaje arytmia. Możliwe jest to poprzez wprowadzenie do serca elektrod ablacyjnych, które niszczą ogniska arytmii podwyższoną temperaturą (ablacja prądem o częstotliwości radiowej) lub niską temperaturą (krioablacja). Zabieg ablacji umożliwia pełne wyleczenie z arytmii.

  • Od kiedy po CABG z rozcięciem mostka można spać na boku?


    Spanie na boku nie jest zalecane u pacjentów po operacji pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG) z przecięciem mostka przez okres około 2 miesięcy (czas jest zmienny indywidualnie). Czas ten jest niezbędny do pełnego wygojenia oraz stabilizacji struktur kostnych mostka. W tym czasie konieczne jest unikanie także wszystkich tych ruchów, które mogą destabilizować ranę mostka, np. podnoszenia ciężkich przedmiotów, szczególnie jedną ręką, wykonywania zajęć wymagających intensywnych i gwałtownych ruchów kończynami górnymi, czy ciężkich prac, np. kopania w ogródku.

  • Co to jest „powiększenie komory”? Jak nadmierny czy długotrwały wysiłek mogą na nie wpływać?

    Powiększeniem komory serca nazywamy zwiększenie wymiarów światła prawej lub lewej komory serca (wymiaru skurczowego i rozkurczowego), co może (ale nie musi) towarzyszyć przerostowi czyli pogrubieniu ścian serca. Zmiany te można dokładnie ocenić w badaniach obrazowych – badaniu echokardiograficznym, tomografii komputerowej czy rezonansie magnetycznym serca. U części osób powiększenie najczęściej lewej komory jest stwierdzane w badaniu rentgenowskim klatki piersiowej i opisywane jako powiększenie sylwetki serca. Przy czym badanie rentgenowskie jest mało dokładne w ocenie wielkości serca i opisywane nieprawidłowości mogą wynikać jedynie ze zmiennego położenia serca w klatce piersiowej, wymagają więc weryfikacji w badaniach dodatkowych dających więcej szczegółowych informacji o budowie i funkcji serca. Przerost ścian serca jak i powiększenie wymiarów jam serca mogą być następstwem zmian adaptacyjnych zachodzących w zdrowym sercu w odpowiedzi na regularny, intensywny wysiłek fizyczny. Te zmiany budowy serca określane są „sercem sportowca” i nie mają niekorzystnego wpływu na funkcjonowanie układu krążenia. Sportowa przebudowa serca zależy od rodzaju wykonywanego wysiłku oraz czasu trwania i intensywności treningu, ale także od wieku, płci sportowca oraz czynników genetycznych. W sytuacji stwierdzenia powiększenia jam serca u osoby regularnie uprawiającej sport należy wziąć pod uwagę także stany chorobowe prowadzące do przerostu i powiększenia serca, np. nadciśnienie tętnicze, kardiomiopatia przerostowa czy niewydolność serca. Badanie echokardiograficzne umożliwia szczegółowe różnicowanie tych stanów. Charakterystyczną cechą „serca sportowca” jest prawidłowa funkcja skurczowa lewej komory, czyli prawidłowa jej praca jako pompy tłoczącej krew do całego organizmu. Ponadto zmiany zachodzące w sercu w odpowiedzi na wysiłek fizyczny są w pełni odwracalne, czyli cofają się po zaprzestaniu aktywności fizycznej. 

  • Mam niskie ciśnienie, jestem senny i ospały. Czy mogę odstawić leki?

    Większość leków stosowanych przy niewydolności serca usprawnia jego pracę i zmniejsza obciążenie. Jednym ze sposobów zmniejszenia pracy serca jest rozkurcz tętniczek, co może się wiązać z obniżeniem ciśnienia. Szczególnie w pierwszym okresie leczenia może to być uciążliwe, ale warto zachować cierpliwość, gdyż zwykle pacjenci przyzwyczajają się do niższych ciśnień. Jeżeli jednak z tego powodu wystąpią omdlenia lub utraty przytomności, należy skonsultować się z lekarzem, który zmieni proporcje stosowanych leków.

  • Skąd wiadomo, że leczenie moczopędne jest skuteczne?

    Skuteczność leczenia można określić na podstawie bilansu płynowego. Jeżeli organizm jest przewodniony (co może się objawiać dusznością bądź obrzękami wokół kostek lub na podudziach) leczenie moczopędne powinno być tak dobrane, aby oddawanego moczu było więcej niż przyjętych płynów. Tym samym masa ciała powinna stopniowo się zmniejszać, aż do osiągnięcia Twojej optymalnej wagi określonej przez lekarza. On też poradzi Ci, jak modyfikować dawki leków, aby osiągniętą wagę utrzymać na stałym poziomie.

    Kiedy poprawi się Twoje samopoczucie, a masa ciała odpowiednio spadnie, lekarz może zadecydować o zmniejszeniu dawki leków moczopędnych tak, aby uniknąć nadmiernego odwodnienia. Proces doboru dawek zwykle wymaga dalszego monitorowania wagi ciała, gdyż to pozwala uniknąć jej niekontrolowanych wahań. Dzienniczek samokontroli jest w tym bardzo pomocny. Jeżeli nie przyniesiesz go na wizytę kontrolną, lekarz będzie miał utrudniony wgląd w Twój stan nawodnienia.

  • Dlaczego dochodzi do zaostrzenia niewydolności serca i jak mogę tego uniknąć?

    W niektórych sytuacjach przyczyny zaostrzania się objawów niewydolności serca są niezależne od naszego postępowania. Do takich czynników należą: nagłe zaburzenia rytmu (np. migotanie przedsionków), zakażenia (np. zapalenie płuc) czy pogorszenie wydolności nerek.

    Jednak swoim postępowaniem również możemy doprowadzić do pogorszenia wydolności układu krążenia. Dlatego pamiętaj, aby:
    • przestrzegać zaleceń lekarskich i systematycznie zażywać leki;
    • ograniczyć spożycie soli;
    • unikać spożywania alkoholu;
    • nie palić tytoniu;
    • unikać niektórych leków (m.in. przeciwbólowych dostępnych bez recepty z grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych, np. ibuprofen).

     

  • Czy jeśli poczuję się lepiej, mogę odstawić leki?

    Poprawa samopoczucia następuje m.in. dzięki leczeniu farmakologicznemu, jednak błędem jest odstawienie leków z tego powodu, gdyż to zwykle prowadzi do ponownego pogorszenia niewydolności serca i nawrotu objawów. Odstawienie niektórych środków jest niebezpieczne i może prowadzić nie tylko do konieczności pobytu w szpitalu, ale nawet do zgonu. W wielu przypadkach celowo stosuje się wyższe dawki leków, by osiągnąć niskie ciśnienie, które odciąża przemęczone serce. To lekarz może zadecydować́ o zmniejszeniu dawki leków po osiągnięciu poprawy samopoczucia i docelowej wagi ciała. Takiej decyzji nie powinien samowolnie podejmować pacjent.

  • Czy mogę zwiększyć sobie dawki leków odwadniających, jeśli moja waga wzrośnie i obrzęki się nasilą?

    Nadmiar płynów, który objawia się wzrostem masy ciała i obrzękami, może być́ usunięty poprzez samodzielne zwiększenie dawki leku moczopędnego, jeżeli sposób uprzednio został uzgodniony z lekarzem. W przypadku gdy pomimo ustalonego zwiększenia dawki nie doszło do poprawy, ponownie skonsultuj się z lekarzem.

  • Czy będę musiała zażywać leki do końca życia?

    U prawie wszystkich pacjentów leki należy stosować do końca życia. Leczenie niewydolności serca opiera się na systematycznym stosowaniu farmaceutyków z różnych grup w odpowiednio dobranych przez lekarza dawkach. Ma to na celu nie tylko opanowanie objawów niewydolności serca, ale również poprawę jakości życia oraz jego przedłużenie.

Przejdź do historii pacjentów